انجمنهاو سازمانهای اسلامی در انگلستان

نگاهی به فعالیت انجمنها، سازمانها و شوراهای اسلامی در انگلستان

با به توجه رشد اسلام و افزایش مسلمانان در سرزمینهای غربی یکی از ضرورتهای جامعه مسلمانان پاسخ به نیاز این اقلیت است، از این روی مسلمانانی که در کشورهای غیر اسلامی زندگی می کنند اقدام به گسترش انجمنهای اسلامی و فرهنگی کردند تا کاستی های موجود در سرزمینهای غیر اسلامی جبران شود. چنین انجمنهایی نقش حائز اهمیتی در دفاع از آزادیها و حقوق مدنی مسلمانان ایفا می کنند.
، بریتانیا با مساحت 229870 کیلومتر مربع در شمال غربی اروپا واقع شده و هشتمین جزیره بزرگ جهان است. بریتانیا شامل انگلستان، اسکاتلند ، ولز است که در سال 1543 میلادی قانوناً متحد شدند. United Kingdom یا پادشاهی متحده از بریتانیا و ایرلند شمالی تشکیل شده است. بریتانیا به دو بخش سرزمین های مرتفع و سرزمین های پست تقسیم شده که اسکاتلند و ولز در سرزمین های مرتفع قرار دارند.

اکثریت مردم این کشور نوادگان اقوامی هستند که در طول دو هزاره قبل از 1066 میلادی به جزائر بریتانیا، حمله ور شده اند. از جمله "کِلت"ها، "رومـَن"ها، "انگـِل"ها، " ساکـسـُن"ها و "اسکاندیناوی"ها. گرچه در طول قرن ها مردمانی از ریشه های نژادی دیگر مانند چینی ها بعلاوه مردمانی از اروپای مرکزی، شرقی و جنوبی،جزائر قناری و آسیای جنوبی نیز در این سرزمین سکنی گزیده اند. بر اساس آمار سال 2004 میلادی ، پادشاهی متحده جمعیتی معادل با 60,270,708 دارد و تراکم جمعیت آن معادل 250 نفر در یک کیلومتر مربع است، که یکی از پر تراکم ترین کشورهای اروپا و جهان است.

 نظام حکومتی سلطنتی پارلمانی و برمبنای قانون اساسی نانوشته ای که در طول قرن ها تکامل یافته پایه ریزی شده است. پادشاه بریتانیا در رأس کشور قرار دارد و طبق قانون در رأس دو قوه اجرائیه و قضائیه و نیز فرمانده کل نیروهای مسلح سلطنتی، و رئیس کلیسای انگلیس و کلیسای اسکاتلند است. بعلاوه پادشاه بریتانیا در رأس شانزده کشور مشترک المنافع نیز قرار دارد. با توجه به قانون و لایحه مصوب سال 1700 میلادی، حق سلطنت فقط به پروتستان ها اختصاص دارد. اگرچه پادشاه به طور صوری در راس قوه اجرائی قرار دارد ولی درعمل دولت پادشاهی قوه اجرائیه را در اختیار دارد . در این دولت ، نخست وزیر و وزراء معمولاً از حزبی که اکثریت پارلمانی را داشته باشد و با رأی اکثریت اعضای پارلمان انتخاب می شوند.

انگلستان در ارتباط با دنیای اسلام تاریخ طولانی دارد. در قرون وسطی، عصر گسترش امپراطوریهای اسلامی و جنگهای صلیبیِ اروپا این ارتباطها بیشتر بوده است. این تعامل به تبع گسترش مستعمراتی انگلستان در سرزمینهایی بود که دارای جمیعت قابل توجهی مسلمان و حاکمان مسلمان بودند افزایش یافت.

موج مهاجرت مسلمانان و جمعیت آنها در انگلستان

 براساس آمار سال 2001، 1591000 مسلمان در انگلستان و ولز زندگی می کنند که این تعداد 7/2 درصد جمعیت را تشکیل داده اند. این در شرایطی است که بسیار از انجمنهای اسلامی انگلستان جمعیت مسلمانان را تا 3 میلیون نیز تخمین زده اند. 43 هزار نفر مسلمانی که در اسکاتلند زندگی می کنند 84/0 درصد جمعیت این کشور را تشکیل داده اند. آمار ایرلند شمالی جزئیات را در باره پیروان ادیان غیر مسیحی فراهم نکرده است. اولین جامعه مسلمانانی که در کشور متحده پادشاهى انگلستان ساکن شدند دریانوردان یمنی بودند که کمی پس از سال 1900 به بندرهای سوانسی، جنوب ولز، لیورپول و ساوت شیلدز وارد شدند. بعدها برخی از مهاجران در شهرهای مرکزی تر انگلستان همچون بیرمنگام و شفیلد ساکن شدند. کشمیریها از شهر میرپور اولین جامعه مسلمان آسیایی بودند که به طور ثابت در انگلستان اقامت گزیدند. اولین گروه آنها در اواخر دهه 1930 به بیرمنگام و برادفورد وارد شدند.

از اواخر دهه 1950 به بعد، مهاجرات از میرپور افزایش یافت و همراه مهاجرت از دیگر بخش های پاکستان به ویژه شمال استان پنجاب و منطقه آتاک در شمال غربی استان فرونتیر بود. پاکستانی تبارها بیشتر در شهرهایی چون وست میدلند، وست یورک شایر، لانکاشایر، منچستر و شهرهای صنعتی جنوب شرقی انگلستان چون لاتون، اسلاو و آکسفورد اقامت گزیدند.

در اواخر دهه 1960 و اوایل دهه 1970 آسیاییهای اوگاندا به دنبال فشار سیاست" آفریقایی کردن" در کنیا و تانزانیا ، و اوگاندا به انگلستان مهاجرت کردند. مسلمانان هندوستان در اوایل دهه 1970 پس از اخراج آسیایی ها از اوگاندا به انگستان سفر کرده و این در کشور ساکن شدند. برخی از مسلمانان هندی نیز مستقیم از هندوستان به انگلستان مهاجرت کرده که اکنون اغلب در شهر لستر، لانکاشایر اقامت داد.

مسلمانان بنگالی مدت زمان کوتاهی پیش از استقلال بنگلادش به انگلستان سفر کردند. جوامع قدرتمند آنها در شرق لندن و دهکده های مرکزی ساکن شدند اما شهرهایی همچون لوتون، بیرمنگام و بردفرود را نیز برای اقامت انتخاب کردند.

مسلمانان عرب تبار از خاورمیانه و مغرب در شهرهای داخلی این کشور زندگی می کنند و تجارت خود را نیز در آنجا گسترش داده اند. مسلمانان ترک تبار از جزیره قبرس در شمال شرقی لندن زندگی می کنند که در این منطقه چندین مهاجر کرد نیز در آنجا ساکن هستند. جوامع مسلمان سومالی ، بوسنی، آلبانیایی و کوزو تبار نیز در انگلستان ساکن هستند. همچنین تعدادی از انگلیسی ها نیز به اسلام روی آورده اند.

اسلام در زندگی عمومی مسلمانان انگلستان

    پس از اینکه مساجد، مراکزى براى اجتماعات کوچک بود و تعدادى از کارگران مسلمان براى گذران اوقات فراغت‏ یا پس از وقت کارى، بدان پناه مى‏بردند، سازمانهاى اسلامى، حدود یک هزار مؤسسه در سرتاسر بریتانیا تاسیس کردند. این سازمانها (مساجد، مدارس، مؤسسات و هیاتهاى خیریه) در میان اقلیت‏ هاى مسلمان که تعدادشان به حدود 2 میلیون نفر مى‏رسد، نقش مهمى ایفا مى‏کنند.

دولت ‏بریتانیا اسلام را به عنوان یک دین به رسمیت نمى‏شناسد و تنها دین به رسمیت‏ شناخته شده، مسیحیت پروتستانى انجیلى است. اما دموکراسى بریتانیایى براى پیروان سایر ادیان، آزادى فعالیتهاى عبادى را ضمانت کرده است و ازاین روی برای اسلام احترام رسمی قائل است، به طورى که پرنس چارلز در بیشتر مناسبتها، پیرامون مفاهیم اسلامى و تعالیم آن و نیز در مورد سایر ادیان، سخنرانى کرده است. وی همچنین ریاست افتخارى مؤسسه اسلامى آکسفورد را برعهده دارد. طى سالیان اخیر، احزاب سیاسى بریتانیا، بویژه حزب حاکم کارگر، طى برگزارى انتخابات، مسلمانان را به عنوان اقلیت خطاب مى‏کردند و به آنها وعده‏هایى دادند.

مساجد اسلامى در بیشتر شهرهاى بریتانیا پراکنده شده‏اند. برخى کانالهاى تلویزیونى، برنامه‏هایى پیرامون دین اسلام پخش مى‏کنند، در حالى که رسانه‏هاى گروهى هنوز در بیشتر اوقات، با نقل اختیارى و جانبدارانه رخدادهاى برخى کشورهاى اسلامى، به چهره عمومى مسلمانان لطمه مى‏زنند وبدین طریق، در شعله ور ساختن برخى افکار نژادپرستان و احساس رعب و وحشت در برابر اسلام، مشارکت مى‏جویند، به طورى که اخیرا استفاده از واژه "اسلام هراسی" تنها یک واژه نیست و نمونه های آن در سراسر انگلستان مشاهده می شود؛ این روند پس از حملات یازدهم سپتامبر افزایش و پس ازانفجارهای لندن چشمگیرترشد.

معرفی برخی از انجمن های اسلامی انگلستان

     طى چند دهه اخیر، مسلمانان تلاش کرده‏اند تا فعالیتشان را سازماندهى کنند، اما اختلافات مذهبى و طائفه‏اى و حتى سیاسى و نژادى در برخى موارد مانع آن شد، اما در این میان گروههای اقلیت مسلمان انگلستان به واسطه اقداماتی هوشمندانه موفقتهایی درخور توجهی کسب کرده و در راه منافع اسلام و مسلمانان انگلستان گامهای موثری برداشتند. پس از حوادث یازدهم سپتامبر ایالات متحده بسیاری از این گروه های اسلامی در راستای دفاع از مسلمانان انگلستان فعالیتهای گسترده ای انجام دادند. در این زمینه می توان به نمونه هایی از جمله نظارت بر تألیف کتابهای درسی مسلمانان، کمک به مسلمانان از طریق تلفن، پاسخ به مقالات سخنرانی های ضد اسلام و بسیاری از موارد دیگر توجه کرد.

شورای مسلمانان انگلستان

«شورای مسلمانان انگلستان» (MCB) در سال 1997 برای دفاع از حق مسلمانان، بهبود روابط مسلمانان و جامعه، ترویج همکاری ، اتفاق آراء و وحدت در امور مسلمانان در انگلستان تأسیس شد. این شورای اسلامی که در لندن مستقر است به عنوان یک سازمان پوششی به شمار می رود که سازمانهای ملی و محلی و همچنین موسسات از قومیتهای گوناگون را متحد می کند به شمار می رود. « شورای مسلمانان انگلستان» جنگ عراق و تروریسم مسلمانان به نام دین و غیر مسلمانان را محکوم کرده است.

     "اقبال سنکرانی" دبیر کل شورای مسلمانان انگلستان در روز تولد ملکه این کشور به دلیل خدماتی که به جامعه خود ارائه کرده، اقدامات نیکوکارانه و ایجاد روابط همکاری با دیگر جوامع به نشان افتخار انگلستان دست یافت. سر "اقبال سنکرانی" در بیانیه خود خاطر نشان کرد، اعتقاد دارم این افتخار قدردانی ، برای کارهای مثبتی است که از سوی تمام اعضای شورای مسلمانان انگستان و جامعه مسلمانان در ایجاد روابط بهتر و ایفای نقش آنها در جریان جامعه برای خیر مشترک همگان صورت گرفته است. هدف همه مسلمانان رسیدن به رضای خداوند است. وی همچنین خاطرنشان کرد این نشانه مانع از انتقاد وی علیه سیاست دولت در موضوعات همچون عراق نمی شود.

به دنبال انفجار های هفتم ژوئیه لندن، شورای مسلمانان انگلستان خشم خود را از این حادثه ابراز کرد و پس از آن اقدامات بسیار گسترده ای برای مبارزه با اسلام هراسی ناشی از این رویداد و افراط گرایی به نام دین انجام داد. دبیر کل این شورا اقبال سنکرانی و قائم مقام وی، "محمد عبدالباری" است.

انجمن مسلمانان انگلستان

انجمن مسلمانان انگلستان (MAB) یک گروه اسلامی است که در سال 1997 در پادشاهی متحده تأسیس شد. هدف این انجمن ترویج و اشاعه اصول تعامل مثبت مسلمانان به واسطه به خدمت گرفتن تمام عناصر جامعه است تا پیام اسلام حقیقی را منتقل کند. «انجمن مسلمانان انگلستان» خود را شاخه ای از اخوان المسلمین می داند و علی رغم تصدیق این ارتباط اظهار می دارد که یک سازمان مستقل و آزاد است که اعضای آن از تبارها، فرهنگ ها و مکاتب فکر گوناگون هستند. این انجمن همراه «ائتلاف علیه جنگ» و «ستاد خلع سلاح هسته ای» در تظاهرات های گوناگونی علیه حمله و اشغال عراق شرکت کرده است.

          « انجمن مسلمانان انگلستان» در ابتدا فعالیت خود را با «ائتلاف علیه جنگ» در سال 2002 آغاز کرد و توافق کرد تا در تظاهراتی در سالگرد دومین انتفاضه فلسطین شرکت کند. رئیس این انجمن "آناس التکریتی" است که در سال 2004 کاندیدای به عنوان کاندیدای انتخاب حزب ریسپکت در یورک شایر و هامبر فعالیت کرد، اما انتخاب نشد. این شورا نیز انفجارهای هفتم ژوئیه لندن را محکوم کرد و همراه با «ائتلاف علیه جنگ» به برگزاری مراسم نیایش شبانه برای قربانیان این حوادث پرداخت.

مرکز اسلامی انگلستان

           مرکز اسلامی انگلستان با توجه به تعداد کثیر مسلمانان در انگلستان که نیازمند توجه ویژه ای است، و با نظر به شرایط عاطفی ، فرهنگی و اجتماعی موجود برای خانواده های مسلمان در جوامع غربی تاسیس شد؛ از آنجا که گسترش مراکز فرهنگی برای جبران کاستی های موجود در سرزمین های غیر اسلامی ضروری می نماید، مرکز اسلامی انگلیس برای ادای وظیفه خود در جبران بخشی از این کاستی ها در لندن تاسیس شد. این مرکز محلی برای عبادت و برپایی شعائر دینی، منبری برای نشر و تبلیغ معارف اسلامی، جایگاهی برای آموزش و تربیت شیفتگان آموزه های اصیل اسلامی و مکانی برای گردهمایی علمی و فرهنگی و نیز پایگاهی برای تجمع خانواده ها برای تقویت روابط اجتماعی است. این مرکز همزمان با مبعث نبوی و با حضور با شکوه مسئولان و شخصیت های فرهنگی و اجتماعی ایرانی و انگیسی و سایر کشورهای اسلامی و همچنین اقشار مختلف مردم در سال 1998 میلادی رسماً به عنوان یک موسسه خیریه آغاز به کار کرد.

انجمن اسلامی انگلستان

انجمن اسلامی انگلستان (ISB) به عنوان موسسه ای عمل می کند که دانش، مهارتها و تلاش مسلمانان متعهد انگلستان را به واسطه ترویج ارزشهای اسلامی برای خود و جامعه انگلستان در کل به خدمت گرفته است. این انجمن همگام با «انجمن جوانان مسلمان» که شاخه ای از «انجمن اسلامی انگلستان» محسوب می شود جوانان، مردان و زنان جامعه اسلامی انگلستان را از مکاتب فکری گوناگون گردهم می آورد تا همه آنها در جهت تحقق منافع یکدیگر فعالیت کنند.

انجمن اسلامی انگلستان از همه مسلمانان و غیر مسلمانان دعوت کرده است تا اسلام و تعالیم ، ارزشها و اصول آن را درک کنند. این انجمن اسلامی همچنین از مسلمانان خواسته است در زمینه ترویج دیدگاهای دین مبین اسلام درباره خداوند، زندگی و جامعه فعالیت کنند. انجمن اسلامی انگلستان از مدافعان گفتگوی بین ادیان است.

       این انجمن در سال 1990 از سوی مسلمانان برجسته تشکیل شد تا اعتماد به نفس نسل مسلمان انگلستان را تقویت کند. اقلیت مسلمان در سالهای اخیر متوجه شده است دین آنها در جامعه تأثیر به سزایی دارد. پایگاه اینترنتی این انجمن اسلامی اسامی مدیر مقامات مسئول خود را در اختیار کاربر قرار نداده است.

حزب اسلامی انگلستان

          حزب اسلامی انگلستان سال 1989 با هدف ترویج گفتگوی عمومی درباره دیدگاهای اسلامی تأسیس شد. این حزب که یکی از اولین سازمانهای سیاسی اسلامی انگلستان و تنها حزب سیاسی اسلامی در این کشور غیر اسلامی و غربی و به شمار می رود، به مسلمانان کمک کرده است اعتماد به نفس خود را در بحثهای سیاسی تقویت کرده و پاسخهای اسلامی برای موضوعات معاصر و نوین مسلمانان انگلستان در زمنیه های سیاسی، اقتصادی، زیست محیطی، بهداشتی ، آموزشی، امور اجتماعی ، روابط بین الملل و بسیاری دیگر از ابعاد زندگی مدرن فراهم می کند. این حزب اسلامی اطلاعات دست اولی درباره دین اسلام در اختیار غیر مسلمانان قرار می دهد تا رویکردهای اسلام را به زندگی معرفی نماید.

در میان اهداف این حزب اسلامی می توان رساندن صدای مسلمانان انگلستان به گوش جامعه بریتانیا اشاره کرد که این امر به بهبود وضعیت مسلمانان این کشور که با تبعیض و اظهارات ضد اسلامی رو به رو هستند کمک می کند. حزب اسلامی انگلستان فصل نامه ای تحت عنوان «عقل مشترک» منتشر می کند که دربرگیرنده مقالات ژرفی درباره دیدگاهای اسلامی درباره موضوعات گوناگون است. رهبراین حزب "دیوید موسی پیدکاک" است، دکتر "هانی نصر" در مقام معاون و دکتر "صاحب مستقیم بلهر" در مقام دبیر کل حزب اسلامی انگلستان قرار دارد.

کالج اسلامی لندن

کالج اسلامی لندن برای مطالعات پیشترفته یکی از معدودکالج های مسلمانان انگلستان است که رشته های تحصیلی متنوعی را در زمینه هنرها، علوم مدیرت و زبان برای دانشجویان فراهم کرده است. ریاست کالج اسلامی لندن را "شیخ زکی بداوی" ، عالم برجسته دنیای اسلام برعهده دارد.

             "سید رضوی نایب" معاون این کالج اسلامی درباره اهداف این کالج اظهار داشت است که در این کالج به نیازهای معنوی و آکادمیک دانشجویان توجه می شود و خدمات آموزشی ارائه شده در سطح بالایی قرار داد. رشته هایی که در کالج اسلامی لندن تدریس می شوند عبارتند از : قانون اسلامی، قانون تطبیقی اسلامی، تاریخ قانون اسلامی، مطالعات حدیث و قرآنی، تاریخ اسلام، فلسفه و الهیات اسلام، مطالعات عربی و فرهنگی اجتماعی.

کالج اسلامی لندن تلاش می کند تا دانش آموختگان این مرکزبتوانند قدرت آکادمیک خود را در محیطی نشان دهند که نیازی برای کناره گیری از اصول دینی خود برای ادامه تحصیل ندارد.

(مهر نیوز)